Eikenprocessierups
Symptomen
De eikenprocessierups is de rups van een nachtvlinder, die vooral in mei, juni en juli in sommige eikenbomen zit. De rupsen hebben brandharen met weerhaakjes. De weerhaakjes maken kleine wondjes op je huid, op je ogen of in je neus, keel en longen. Als de haren breken komt er een stof vrij. Daar reageert je lichaam op. Je huid wordt rood en er ontstaan bultjes. In je neus, keel en longen zwellen de slijmvliezen op.
De klachten verschillen per persoon en gaan meestal binnen twee weken vanzelf over. Heel soms ontwikkelen mensen een ernstige allergische reactie op de brandharen. De klachten ontstaan dan sneller en zijn veel erger. Eikenbomen met eikenprocessierupsen kun je herkennen aan de bolvormige, witgrijze nesten op de stammen of dikkere takken. De nesten zijn dichte spinsels van vervellingshuidjes, met brandharen en uitwerpselen. De rupsen gaan ’s nachts groepsgewijs - in processie - op zoek naar voedsel (eikenbladeren). De eikenprocessierupsen hebben brandharen, zo’n 700 duizend per rups. Ze zijn zo klein dat je ze niet kunt zien. De brandharen komen in de lucht en worden meegevoerd door de wind, waardoor ze op je huid of in je kleren komen. Ook (huis)dieren kunnen klachten krijgen door de brandharen. De overlast van de brandharen kan tot en met augustus duren.
Binnen een paar uur nadat de brandhaartjes op je huid, in je ogen of in je neus, keel of longen zijn gekomen, krijg je klachten:
• huiduitslag en soms oogklachten: jeuk, bultjes of blaasjes op je huid, een rode huid (soms ook onder de kleren), rode, dikke en soms ontstoken ogen of
het gevoel dat er iets in je oog zit;
• klachten die lijken op verkoudheid: een loopneus, kriebel in je keel, hoesten, moeilijk slikken en benauwdheid;
• minder vaak komen grieperige klachten voor: braken, duizeligheid, koorts en je niet lekker voelen.
Hoe erg de klachten zijn, verschilt per persoon. Als je vaker met brandharen in contact komt dan kun je er heftiger op reageren.
Behandeling
Als je klachten hebt dan kun je het volgende doen:
• Trek kleren waar brandharen opzitten voorzichtig uit, zodat er niet nog meer brandharen op je lichaam komen.
• Als je ergens jeuk hebt of rode plekjes: doe dan een stuk plakband op je huid en trek het er weer af. De haartjes blijven aan het plakband zitten en komen zo los van je huid. Spoel je huid daarna af met veel lauw water. Bijvoorbeeld onder de douche.
• Als je last hebt van rode of gezwollen ogen, spoel dan je ogen met veel lauw water.
• Was je kleren, het liefst op 60 graden. Als dat niet kan, probeer dan om ze met plakband of een plakroller te strippen. Was je kleren daarna op de
temperatuur die wel mag en strijk ze zo heet mogelijk.
• Probeer niet te krabben of te wrijven. Dat maakt de klachten erger.
Als je veel jeuk hebt, kan een verkoelende zalf of crème helpen. Ook kun je een tablet met cetirizine of loratadine gebruiken. Dat vermindert de klachten van de allergische reactie op de brandharen.
Preventie
Om klachten door de eikenprocessierups te voorkomen, moet je contact met nesten en brandharen vermijden. Zo zorg je dat je zo min mogelijk last krijgt:
- Draag een lange broek en een t-shirt met lange mouwen. Bescherm je ogen met een zonnebril. Ga niet op de grond onder of in de omgeving van besmette bomen zitten. Ben je in de buurt van nesten geweest en zitten er misschien brandharen op je kleren: was ze dan, het liefst op 60 graden.
- Raak nesten en rupsen niet aan. Leer ook kinderen om dat niet te doen.
- Loop of fiets liever niet over wegen waar eikenbomen met nesten staan. Ook uit oude nesten kunnen nog brandharen waaien.
- Let op je huisdieren. Zorg dat ze niet in contact komen met rupsen of oude nesten.
- Als je nesten of eikenprocessierupsen in je omgeving hebt, laat de nesten dan zo snel mogelijk weghalen. Tot ze weg zijn kun je de ramen sluiten als de wind in de richting van het huis staat. Hang je was niet buiten te drogen. Houd zandbakken zoveel mogelijk dicht en laat geen speelgoed buiten liggen. Dek zwembaden ook af. Laat kinderen niet op het gras spelen.
- Meld nesten van eikenprocessierupsen bij de gemeente.
- Laat bestrijding van de eikenprocessierupsen aan deskundigen over.
Wanneer hulp zoeken?
Meestal verdwijnen de klachten vanzelf. Dat kan een paar dagen tot 2 weken duren.
Neem contact op met de huisarts als je in de buurt bent geweest van eikenprocessierupsen en:
- je veel jeuk houdt, ook na het opvolgen van adviezen hierboven onder Behandeling;
- als je heftige oogklachten (roodheid, zwelling) krijgt en spoelen met lauw water niet helpt.
Bel direct je huisarts, de huisartsenpost of 112 als je merkt:
- dat je benauwd wordt;
- dat je oogleden, lippen of tong dikker worden.
Informatiebronnen
Zelfzorgproducten bij eikenprocessierups
